Articles

Maand van POTJIE OPLEIDING

Deur Hanlie Snyman

Blykbaar is Junie die maand waarin ons meer bewus moet word van potjie-opleiding. So ek het gedink dit sal interessant wees om dit te kombineer met hierdie maand se artikel. Om potjie opgelei (oftewel potty-trained) te wees, is ‘n belangrike stap in die ontwikkeling van ‘n kind. Die eerste keer wat jou kind die potjie gebruik, kan regtig as ‘n mylpaal beskou word. Maar ons sien by hierdie normale ontwikkeling van die kind, ook af en toe enkele afwykings wat kan kop uitsteek.
So wat is die normale proses van potjie opleiding?
Op neurologiese vlak is ‘n baba nog onvoldoende ontwikkel om potjie opgelei te wees. Die rede hiervoor is dat die sluitspiere van die anus en blaas nog nie volledig ryp is nie.Wanneer ‘n kind bewus word van die funksies van die aandranggevoel, dan kan ‘n mens begin met die potjie leerproses.

In die beheersing van blaas- en dermfunksies word drie fases onderskei:
1. Die refleksfase tot 18 maande: die blaas of derms leeg outomaties.
2. Die bewuswordingsfase: mens leer die aandranggevoel ken en die kind kan ook voel wanneer hy/sy nat is.
3. Die beheersingsfase tussen 2 en 3 jaar: die kind leer om te ‘knyp’ en self te bepaal waar en wanneer hy die potjie of toilet wil gebruik.

Vanaf die tweede fase kan jy die potjie opleiding begin. Meisies blyk vinniger te wees hierin as seuns. Sekere seine maak duidelik wanneer daar aan die opleiding begin kan word. Ten eerste die taalontwikkeling. As die kind byvoorbeeld sê: “piepie doen”, gee dit duidelik ‘n besef aan by die kind. Ook is daar ander tekens, soos dat dit vir ‘n aantal ure droog bly of fisiese tekens is dat die kind moet piepie. In die normale proses is ‘n kind vinniger potjie opgelei vir ontlasting en daarna vir urine.

Kinders kan speel met ontlasting of urine. Dit is heeltemal normaal en sal ophou wanneer hulle die emosionele betekenis rondom dit leer.

Versteurings rondom potjie opleiding
Hier is dit belangrik om ‘n onderskeid te maak of die kind potjie opgelei is vir ontlasting, of vir urine, en ook is daar nog ‘n paar kenmerke waarna ‘n mens moet oplet:

Die tydstip

Gebeur dit bedags, snags of albei?

Primêr of sekondêr

By primêr was die kind nog nooit potjie opgelei gewees nie. By sekondêr was daar wel ‘n stadium waar die kind potjie opgelei was. Die rede vir ‘n sekondêre versteuring kan byvoorbeeld ‘n stresvolle gebeurtenis in die kind se lewe wees.

Opsetlik of per ongeluk

Dit is gewoonlik van toepassing by ‘n sekondêre versteuring. So ‘n versteuring kan dikwels deel vorm van ander problematiek, soos byvoorbeeld kindermishandeling.

Enurese

Hierdie versteuring het te doen met die kind se urine-beheer. Vyfjarige ouderdom is gewoonlik die grens wat ‘n mens in gedagte hou wanneer ‘n diagnose soos Enurese gemaak word. Dit moet ook baie duidelik wees dat die kind nie sukkel met potjie opleiding vir urine weens ‘n fisiese toestand nie. Daar bestaan drie variante van Enurese:

  • Enurese Nocturna – die kind piepie slegs gedurende die nag in die bed
  • Enurese Diurna – die kind piepie slegs bedags
  • Kombinasie van albei.

Die eersgenoemde kom meer dikwels voor by seuns en die tweede meer dikwels by meisies. Broeknatmaak is gewoonlik van sekondêre aard. Indien ‘n kind tekens van beide versteurings toon, speel daar dikwels ander psigiese oorsake ‘n rol. Bednatmaak verdwyn dikwels spontaan.

Enkoprese

Hierdie versteuring het te doen met die kind se ontlasting-beheer. Meeste vierjarige kinders is al potjie opgelei vir ontlasting. Die frekwensie van enkoprese is baie laer as by enurese. Ook hier bestaan ​​enkele verskillende vorme:

  • Retentiewe enkoprese: inhou van ontlasting, waardeur daar verstopping ontstaan.
  • Reageer op angstige situasies met ontlasting.
  • Die doelbewuste ontlasting op verkeerde plekke, soos ‘n kas of stoel.
  • Enkoprese kom minder gereeld voor as enurese en ook hier meer dikwels by seuns as by meisies.

Versteurings in potjie opleiding kan deel wees van komplekse problematiek. Hoe ernstiger die versteuring, hoe groter die kans dat daar ‘n ernstige probleem kan wees. Verder word die sekondêre versteurings ook ernstiger beskou as ‘n primêre versteuring.

Risikofaktore

  • Biologiese eienskappe van die kind, byvoorbeeld ‘n te klein blaas, of siektes soos urieneweg infeksies.
  • Eet probleme
  • Oorerwing van die ouers.
  • Algemene ontwikkelings agterstande.
  • Te diepe slaap, waardeur daar geen bewuswording kom van ‘n volle blaas nie.
  • Traumatiese ervaring tydens die jare van die potjie opleiding.
  • Geestesiektes.
  • Spanning by die huis.
  • Verkeerde potjie opleding, soos ‘n te streng benadering.
  • Armoede of ‘n benadeelde omgewing.

Die maklikste manier om ‘n kind te motiveer is deur die potjie opleiding eenvoudig en pret te maak. Dit hoef nie moeilik te wees nie. Kinders vind baie dinge pret! Koop nuwe boeke wat slegs gelees word op die potjie, of beloon die kind met verrassings uit ‘n spesiale ‘potje verrassingsak’ wat klein geskenkies bevat vir wanneer die kind suksesvol na die toilet gegaan het. Laat die kind toe om die toilet self te spoel, of laat jou kind toe om blou of rooi voedselkleurstof in die toilet te gooi om die water se kleur te laat verander. Moet ook nooit vergeet om ‘baai te sê’ en te waai vir die urine of ontlasting wanneer hulle weggaan na hulle nuwe woonplekkie nie!

Ten laaste is dit ook belangrik vir ouers om te weet wanneer jy moet stop. Wanneer ‘n kind nog nie gereed is vir potjie opleiding nie, gee dit ‘n paar weke of maande en probeer daarna weer. Spanning het net nadelige effekte vir die proses en die kans is meestal groot dat die potjie opleiding oor ‘n paar maande foutloos sal verloop!

Hanlie Snyman is ‘n sielkundige in privaat praktyk in die Paarl. Kontak haar by 076 988 0402 (selfoon) of 021 8633127/8 (kantoor). Vir meer inligting, besoek haar webwerf www.hanliesnyman.co.za.

Comments for this post are closed.

Wenke vir jou kind se eerste skooldag

Deur Hanlie Snyman Wanneer jou kind ‘n nuwe omgewing betree, of die sprong maak van laerskool na hoërskool, kan die eerste …

Wat doen selfversekerde vrouens anders?

Deur Hanlie Snyman Sien jy haar voor jou? Die selfversekerde vrou aan wie jy gedink het toe jy die opskrif van hierdie artikel …

Sielkunde en intuïsie: die belangrikheid van die eerste indruk

Deur Hanlie Snyman Die eerste indruk wat jy van iemand kry is dikwels bepalend vir jou algehele oordeel oor die persoon. …